تبلیغات
آسمان کشتی ارباب هنر می شکند/تکیه آن به که بر این بحر معلق نکنیم - علوم انسانی اسلامی؟!؟!
 
آسمان کشتی ارباب هنر می شکند/تکیه آن به که بر این بحر معلق نکنیم
سه شنبه 20 خرداد 1393 :: نویسنده : تسنیم تسنیم

بحث از تحول در علوم انسانی نزدیک به دو دهه است که در جامعه ی علمی ما مطرح شده است، اما سوالات اساسی در این باب مطرح است."چه نیاز به تحول در علوم است؟ مگر علوم موجود دستاورد های بشر بر اساس خرد ناب نیست ؟اداره ی جامعه در همه ی دنیا بوسیله ی همین علوم است پس پرا باید این علوم را کنار بگذاریم و دم از تولید علوم اسلامی بزنیم ؟ مگر علم ، دینی و غیر دینی دارد؟ و سوالاتی از این قبیل.

اساسا در درون هر جامعه ای با توجه به جهت گیری که به سمت حق یا باطل دارد یک سری نیازها و تمایلات جمعی شکل می گیرد، حال برای ارضای این نیازها و تمایلات نیاز به ابزار است و تولید ابزار نیز از طریق علم صورت می گیرد. از این رو تولید علم متاثر از نظام نیاز ها و تمایلات جامعه است و بر این اساس یک علم در بستر اجتماعی خاص خود شکل می گیرد.در حیطه ی علوم اجتماعی باید گفت، وظیفه ی علوم اجتماعی نیز تولید ابزار لازم جهت پاسخگویی به نطام تمایلات جامعه است. به فرض مثال پارلمان پاسخی است که در علم سیاست به نظام تمایلات لیبرالی داده می شود. اساسا علم پدیده ای فرهنگی است و متاثر از شرایط و بستر های تاریخی هر جامعه شکل می گیرد و نمی توان علمی را از ضمینه و متن خود جدا کرد و در جامعه ی دیگر با شرایط، اقتضاات و فرهنگ دیگر به کار برد،به عنوان مثال علم غربی مختص به جامعه غربی است و جدایی آن از متن اجتماعی تاریخی خود و به کار بردن در شرایط تاریخی اجتماعی دیگر ایجاد بحران می کند، همانطور که پس پیروزی انقلاب برای اداره ی جامعه ی شیعی رجوع به ادبیات اداره غربی شد و گام در مسیر توسعه گذاشته شد، و هنوز هم آثار زیان بار این نوع مواجهه با علوم غربی بر پیکره ی فرهنگ شیعی ما باقی است. علوم غربی موجود مبتنی بر مبانی هستی شناختی، انسان شناختی،معرفت شناختی خاصی استو توصیف ها ،ارزش گذاری ها ، و باید و نباید های خاص خود را دارد. وقتی این علوم برای اداره ی جامعه ی شیعی به کار برده می شود بین نظام توصیف ها،ارزش ها و هنجارهای این علوم با توصیفها،ارزش ها و هنجارهای دینی فرهنگ تشیع تعارض پیش می آید و از این رو ایجاد بحران می کند. به عبارتی قرار گرفتن در مسیر توسعه رهیافتی جز دامن زدن به این بحران و اضمحلال فرهنگ دینی در فرهنگ غربی ندارد.

علوم اجتماعی غرب با ایجاد ساختارها،نظام های اجتماعی اعم از ساختارهای سیاسی،نظامات اقتصادی، حقوقی ، فرهنگی و ... مسیر زندگی فرد در جامعه را مشخص می کنند و از آنجایی که فرد گریزی از زندگی اجتماعی ندارد، بالاجبار درون این ساختارها رشد می کند. به فرض سیستم اقتصادی غربی که مبتنی بر سرمایه داری و ربا است ساختار های متناسب با خود را ایجاد کرده است،بانک نمونه ای از این ساختار ها ست، فرد برای زندگی در جامعه گریزی از استفاده از این ساختار ندارد ، در نتیجه  نظام توصیفات،ارزش ها و هنجارهای این ساختار ها بر فرد غالب شده و در او ایجاد بحران هویتی کرده و در نهایت فرد به سمت  مسیر توسعه مادی سوق داده خواهد داد.

انقلاب اسلامی شروع حرکت جامعه شیعی برای گریز از جهت گیری دنیای غرب وحرکت در جهت پیشرفت الهی بوده است نکته فابل توجه این است که حرکت جامعه، از ناخالصی به سمت خلوص است  نه دفعی و یکباره ای از این رو جامعه سازی و تمدن سازی امری تدریجی محسوب می شود. پس تحول در علوم اجتماعی و تولید علوم اجتماعی اسلامی برای جامعه ی ما امری ضروری است تا ساختارهای لازم برای اداره ی جامعه ی شیعی در جهت پیشرفت الهی ایجاد شود. البته باید توجه داشت که تولید علم منفک از نظام تمایلات جامعه و سایر نظام تناسبات جامعه نیست و تمامی ارکان و نهاد های موجود در جامعه در ربط و  نسبت با هم قرار دارند.  تصور رایجی که وجود دارد این است که تولید علم را یک کار صرفا کتاب خانه ای و فلسفی محض می دانند، در حالی که تولید علم منفک از جامعه و مسایل اجتماعی امکان پذیر نیست. به عبارتی شکل گیری علم مبتنی بر نیاز اجتماعی است و مسایل موجود در یک علم بر اساس پاسخهایی که به نیازهای اجتماعی داده می شود شکل می گیرد. مثلا اگر چندین کتاب در مورد اقتصاد اسلامی نوشته شود و نظریه پردازی کتابخانه ای هم صورت بگیرد و لی نیاز اجتماعی به اقتصاد اسلامی نباشد از اساس اقتصاد اسلامی شکل نگرفته است، همچنین باید توجه داشت که تولید علم در مسیر تطور جامعه، در پاسخ به مسایل و مشکلات مطرح در جامعه شکل می گیرد و علم در سیر تکوینی خود برای حل مسایل جامعه شکل می گیرد. به فرض اگر بحث از اقتصاد مقاومتی در وضعیت کنونی اقتصاد ایران مطرح می شود اقتصاد مقاومتی پاسخی است که برای حل مسایل و مشکلات موجود در نظام اقتصادی کشور داده شده است و نیاز کنونی اقتصاد کشور چنین پاسخی را می طلبد و چنین پاسخ ها و عمل کردن به آن هاست که مسایل موجود در کشور را به تدریج حل می کند و باعث تکامل جامعه به عنوان یک کل متغیر به سمت غایت مطلوب خود می شود پس تولید علم پدیده ای اجتماعی است که در پاسخ با نظام نیازها و نظام مسایل مطرح در جامعه داده می شود و شکل گیری یک علم به صورت دفعی و کتابخانه ای نیست و در بستر زمان و در پاسخگویی به مسایل مطرح در یک جامعه ی در حال حرکت، به تدریج یک علم ایجاد می شود و اگر دم از علوم اجتماعی اسلامی می زنیم به این دلیل است که اولا در این علوم در بستر یک جامعه ی در حال حرکت و شدن با جهت الهی شکل می گیرد و ثانیا پاسخی که به مسایل داده می شود بر اساس مبانی دینی و مبتنی بر آموزه های وحی است که البته این پاسخ ها با درنظر گرفتن شرایط واقع موجود در جامعه است.

نکته دیگر که باید مورد توجه واقع شود این است که هر جامعه ای به عنوان یک کل متغیر برای حرکت به سمت اهداف مورد نظر خود نیاز به یک محور دارد که این محور کار سرپرستی تکامل جامعه را بر عهده می گیرد، در جامعه ی دینی محور حرکت جامعه به دست امام معصوم و در غیاب وی بر عهده ی امام عادل است در عصر حاضر ولی فقیه مدیریت جامعه ی را در افق تمدن دینی عهده دار است، از این رو رهنمود های ولی در مسیر تمدن سازی از حجیت علمی و دینی برخوردار است و تحت لوای وی است که در افق تمدن دینی جامعه به سمت غایات و اهداف خود تطور و تکامل پیدا می کند و تولید علم نیز به عنوان پدیده ای اجتماعی از این قاعده مستثنی نیست و محوریت تولید علم نیز بر اساس رهنمود های ولی برای جامعه ی علمی است و تمامی این رهنمود ها هم از حجیت دینی و هم علمی برخوردار است چون کار تمدن سازی در افق دینی بر عهده ایشان است و محوریت کار خود وی است.

پس به طور خلاصه در ضرورت تحول در علوم انسانی همین بس که با توجه جهت گیری جامعه و مدیریت نظام تمایلات جامعه به سمت حق یا باطل، علوم اجتماعی خاصی شکل می گیرد و بالتبع ساختارها و نظامات متناسب با خود را ایجاد می کنند و در نتیجه جهت زندگی و به تعبیری سبک زندگی افراد جامعه درون این ساختارها شکل میگیرد ، از این رو علوم اجتماعی نقش اساسی در سعادت و شقاوت یک ملت دارد و تحول در علوم اجتماعی و تولید علوم اجتماعی اسلامی بر اساس جهان بینی اسلامی امری ضروری برای جامعه ی شیعی محسوب می شود.





نوع مطلب :
برچسب ها : علم دینی، تحول در علوم انسانی، تمدن غرب، جهت داری علم،
لینک های مرتبط :
شنبه 1 مهر 1396 01:06 ب.ظ
I am extremely impressed with your writing skills as well as with the layout on your weblog.
Is this a paid theme or did you customize it yourself?
Anyway keep up the nice quality writing, it is rare to see a great blog like this one nowadays.
دوشنبه 27 شهریور 1396 07:02 ق.ظ
It's an amazing article designed for all the online viewers; they will
obtain advantage from it I am sure.
شنبه 18 شهریور 1396 01:04 ب.ظ
When I originally commented I clicked the "Notify me when new comments are added"
checkbox and now each time a comment is added
I get four e-mails with the same comment. Is there any way you can remove people from that service?
Appreciate it!
شنبه 14 مرداد 1396 11:41 ب.ظ
I think the admin of this web page is truly working hard for his web site, for the reason that here every stuff is quality based stuff.
سه شنبه 13 تیر 1396 07:45 ق.ظ
Right here is the right website for anyone who hopes to find out
about this topic. You understand a whole lot its almost hard to argue with you (not that I really will need to…HaHa).
You definitely put a new spin on a topic which has been written about for decades.
Wonderful stuff, just excellent!
سه شنبه 13 تیر 1396 07:42 ق.ظ
Right here is the right website for anyone who hopes to find out
about this topic. You understand a whole lot its almost hard to argue with you (not that I really will need to…HaHa).
You definitely put a new spin on a topic which has been written about for decades.
Wonderful stuff, just excellent!
پنجشنبه 8 تیر 1396 03:29 ب.ظ
Hey there, You have performed a great job. I'll definitely
digg it and for my part suggest to my friends.

I'm sure they will be benefited from this web site.
پنجشنبه 7 اردیبهشت 1396 06:01 ق.ظ
There's certainly a lot to know about this subject.
I like all the points you've made.
یکشنبه 3 اردیبهشت 1396 05:06 ق.ظ
Hi everyone, it's my first go to see at this web site, and post is
genuinely fruitful designed for me, keep up posting these types of articles.
چهارشنبه 21 خرداد 1393 12:42 ب.ظ
سلام. استفاده کردیم.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :