تبلیغات
آسمان کشتی ارباب هنر می شکند/تکیه آن به که بر این بحر معلق نکنیم - عقل چیست؟زندگی چیست؟
 
آسمان کشتی ارباب هنر می شکند/تکیه آن به که بر این بحر معلق نکنیم
سه شنبه 20 خرداد 1393 :: نویسنده : تسنیم تسنیم

شکل گیری جوامع همواره حول محور عقلانیت مشترک بین آحاد آن جامعه بوده است و اگر تطور جامعه را متصل به تاریخ کنیم و نام تمدن را بر آن اطلاق کنیم با ید اظهار داریم که هر تمدنی حول یک عقلانیت واحد شکل می گیرد که مبانی معرفت شناختی، هستی شناختی و انسان شناختی خاص خود را دارد و با توسعه عقلانیت محوری در ساحات مختلف اجتماع و تسری آن به تاریخ یک تمدن شکل می گیرد. فرهنگ، آداب و رسوم، علوم نظری و کاربردی، تکنیک، نظامات اقتصادی، مناسبات سیاسی و اجتماعی و سبک زندگی ... همه از عوارض و آثار یک تمدن است که بر خواسته از همان تفکر و عقلانیت محوری می باشند.

سبک زندگی مفهومی است که بیانگر نمود رفتار انسان در نسبت با خود، دیگر انسان ها، طبیعت و خدا است. اگر به سخنان مقام معظم رهبری در خراسان رضوی دقت کرده باشیم بیست و هشت سوال اساسی را که ایشان در مورد سبک زندگی بیان می دارند همه بیان گر عوارض  و نمود های مختلف سبک زندگی است که همه در تقسیم بندی نسب اربعه ای که در سطور پیش ذکر شد می گنجد.

اگر در مسیر تمدن سازی اسلامی مفهوم سبک زندگی مطرح شده است بدین جهت بوده است که  سبک زندگی لایه و بخش اصلی یک تمدن بما هو تمدن را تشکیل می دهد و در واقع نمود رفتار فردی، اجتماعی و تمدنی بشر در قبال محیط پیرامون ، سایر انسان ها و خدا است و با توجه به سنخ  و جهت این ارتباط، سعادت و شقاوت یک ملت و جامعه رقم می خورد. اگر این نسبت برخواسته از نفسانیات انسان و توهمات و جهل باشد حقیقتا جامعه و تمدنی وهم آلود شکل خواهد گرفت که افراد جامعه را به سمت ظلمت و شقاوت پیش خواهد برد ولی اگر نسبتی حقیقی و واقعی با جهان  آنگونه که هست برقرار شود آنگاه جامعه و تمدن را به سمت روشنایی و سعادت پیش خواهد برد.

در این راستا ابتدا به بررسی عقلانیت و ارتباط آن با سبک زندگی در تمدن غرب می پردازیم و سپس پاسخ ایجابی خود را در اندیشه اسلامی جست و جو می کنیم و نشان خواهیم داد با حاکمیت دو عقلانیت متعارض با هم بر دو جامعه غربی و اسلامی، دو سبک زندگی کاملا متفاوت خواهیم داشت.

طرح مفهوم سبک زندگی اسلامی بدین دلیل است که تمدن مادی غرب تمام امکانات وجودی خود را به منصه ظهور نهاده است و داعیه ی  جدیدی برای سعادت بشر ندارد و در واقع راه انحطاط خود را به سمت انقراض می پیماید، به بیان دیگر دستاوردی جز پوچی و انکار هدایت و ولایت قدسی نداشته است و این به خاطر نسبت وهم آلودی است که این تمدن با هستی برقرار کرده است . نسبتی که انسان غربی با جهان برقرار می کند در تفکر دکارت صورت فلسفی پیدا می کند و تئوریزه می شود. جمله مشهور دکارت این است که: " من شک می کنم پس هستم. " دکارت شک معرفت شناختی خود را معیاری برای وجود واقعیت قرار می دهد، در واقع وی مبتنی بر شک خود وجود خود را در می یابد و بعد خود را محور قرار می دهد و در نسبت با خودش به دیگر اشیا و حتی خدا واقعیت می بخشد. به عبارتی در این تفکر انسان محور هستی قرار می گیرد و همه چیز حتی خدا در نسبت با انسان معنا پیدا می کند. البته خدایی که که دکارت از وی سخن میگوید خدای ساخته ذهن وی است که نام خدای ساعت ساز را بر این مفهوم اطلاق می کند، خدایی که جهان را ساخته است و آن را به مثابه ساعت کوک کرده رها کرده است. در واقع مفهوم خدا در تفکر وی پوششی است برای آنچه وی از تبیین آن عاجز است و نمی داند. عقل دکارتی یا به تعبیر دیگر راسیون یک عقل خود بنیاد کاملا منقطع از وحی است که در این عقلانیت انسان سوژه(فاعل شناسا) و هرآنچه غیر انسان به عنوان اوبژه(مفعول شناسا) و متعلق شناسایی وی قرار می گیرد. به بیان دیگر عقلانیت دکارتی چیزی جز معنای قرآنی استکبار(انکار هدایت ولایت قدسی و انانیت مداری) نیست که در قالب فلسفی تئوریزه شده است.

آن چیزی که باعث ایجاد تمدن مدرن شده است همین نگاه سوبژکتیویستی نفسانیت مدارانه است. در این نگاه تنها هدف بشر پیگیری هر چه بیشتر هوایای نفسانی و تلاش و حرکت مدام در این جهت است. اگر در غرب مفهوم liberty  و به تعبیری آزادی مطرح می شود ،در واقع آزادی نفس از تمامی قید و بندها و حتی قید و بندهای دینی است که در این مفهوم صورت تئوریک به خود گرفته است. اگر  نظام اجتماعی، سیاسی و اقتصادی و  ... هم طراحی می شود در جهت بسط و عینیت بخشیدن به این مفهوم در ساحات مختلف اجتماعی و تمدنی است. سبک زندگی غربی که نمود رفتار فردی، اجتماعی و تمدنی غرب در قبال نسب اربعه است، مبتنی بر همین عقلانیت شکل گرفته است.  به عبارتی سبک زندگی جوامع غربی همه در جهت تامین حوایج نفسانی بشر مدرن است و در واقع شکلی از زندگی الحادی است که ظهور پرستش نفس و انکار  ولایت و ربوبیت الهی را به خوبی در آن می شود مشاهده کرد.

 به طور خلاصه در مورد تمدن غرب باید گفت که جهل نسبت به واقعیت جهان آنگونه که هست، در فلسفه دکارت مدون می شود و مبتنی بر این نگاه ، وهم و جهل در ساحات مختلف تمدنی غرب صورت عینی پیدا می کند.

در زمانی که تمام تئوریسین های غربی لیبرال دموکراسی را تئوری پایان تاریخ و نجات بخش بشر می دانستند، انقلاب اسلامی علمدار عقل به معنای واقعی آن می شود. جامعه شیعی حرکتی جدید بر پایه مبانی هستی شناختی و معرفت شناختی و انسان شناختی اسلامی موجود در جامعه در جهت ایجاد یک تمدن نوین الهی را شروع می کند، حرکتی که با محوریت امام عادل جانشین امام معصوم و تولی جامعه شیعی به این امام شروع می شود و طعم پذیرش ولایت الهی را برای بشر به ارمغان می آورد. عقلانیتی که انقلاب اسلامی مبتنی بر آن است یک عقلانیت خدامحورانه است که از متن اسلام ناب محمدی بیرون آمده است. عقلانیت به معنای قرآنی آن توسط ملاصدرا در قالب فلسفه تئوریزه می شود و یک فلسفه نوین الهی را شکل می دهد. باید گفت ملاصدرا مشکلاتی را که تمام مکاتب فلسفی قبل گرفتار آن بوده اند به درستی واقع آن را می نمایاند و تبیین می کند. فیلسوف ما عارفی است که حقیقت جهان را خود به شهود یافته است و با تعمق زیاد در قرآن واقعیت جهان آن گونه که هست را به خوبی در فلسفه خود نمایان می کند. عقلانیتی که وی بشر امروز هدیه می کند بیان می دارد جهان خالقی دارد و تمام حرکات موجود در جهان ناشی از افاضه حضرت حق است که به سمت غایت خود در حرکت اند. در عقلانیت صدرایی تمام انسان ها و بلکه تمام موجودات عین ربط محض به خداوند متعال هستند و این ربط و تعلق است که نقش معنا دهی به هویت  انسان را بازی می کندو این درست نقطه مقابل تعریفی است که دکارت از انسان ارائه داده است. انسانی که خود را عین ربط به خدا و فقر محض به درگاه خداوند متعال می داند شانی برای خود جز ایمان و بندگی قائل نمی شود و آزادی خود را رهایی از تعلقات نفسانی و شیطانی می بیند. انقلاب اسلامی ما مبتنی بر همین عقلانیت حاکم بر جامعه شیعی شکل گرفته است و با توسعه و بسط این عقلانیت در ساحات مختلف تمدنی یعنی در فرهنگ، علم، نظامات اجتماعی، سیاسی و اقتصادی و حاکمیت این نوع عقلانیت ، جامعه اسلامی و به تبع آن تمدن اسلامی ایجاد خواهد شد. در این حالت دیگر تعبد فردی صرف نخواهیم داشت و نظامات مختلف اجتماعی سیاسی اقتصادی همه در جهت توسعه و بسط تعبد و خدامحوری ساخته می شود، در چنین جامعه ای بر تمامی نسبت ها تعبد حاکم خواهد بود و بستر اجتماعی برخلاف تمدن غرب، انسان را به سمت آزادی حقیقی سوق خواهد داد.در چنین جامعه ای محور اصلی و نیرو محرکه جامعه ، امام معصوم یا امام عادل است . در واقع مجرای اصلی ربوبیت الهی در جامعه ولی جامعه است که سعادت افراد جامعه در قبال پذیرش ولایت وی و توسعه ولایت الهی خواهد بود.

در انتها باید گفت که واقعیت جهان چیزی جز ربوبیت و افاضه مدام حضرت حق و نظام ولایت الهی نیست و ریشه ی سبک زندگی اسلامی را در حاکمیت این نوع از عقلانیت بر زندگی بشر باید جست. با حاکمیت این عقلانیت نسبتی که انسان با خود، دیگران ، طبیعت و خدا برقرار می کند، یک نسبت واقعی آن گونه که باید باشد خواهد بود و در این صورت سبک زندگی اسلامی ، مهیا گر سعادت بشر و رساندن وی به جایگاه شایسته اش یعنی خلیفه اللهی است.



نوع مطلب :
برچسب ها : سبک زندگی، عقلانیت صدرایی، تمدن سازی،
لینک های مرتبط :
شنبه 14 مرداد 1396 06:53 ق.ظ
Good day! Do you use Twitter? I'd like to follow you
if that would be ok. I'm definitely enjoying your blog and look forward
to new posts.
دوشنبه 9 مرداد 1396 07:43 ب.ظ
I just like the valuable information you supply on your
articles. I'll bookmark your weblog and take a look at once more here regularly.

I'm slightly sure I'll be told many new stuff proper here!
Best of luck for the next!
شنبه 2 اردیبهشت 1396 03:58 ب.ظ
It is not my first time to pay a visit this web site, i am browsing this web site dailly and get pleasant information from here everyday.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :