تبلیغات
آسمان کشتی ارباب هنر می شکند/تکیه آن به که بر این بحر معلق نکنیم - تاملی جامعه شناختی در "فیلترینگ شبکه های اجتماعی موبایل"
 
آسمان کشتی ارباب هنر می شکند/تکیه آن به که بر این بحر معلق نکنیم

بحث از شبکه های اجتماعی موبایل و فیلترینگ آن ها از جمله بحث های داغ مربوط به فضای فرهنگی کشور خصوصا در بین جوانان می باشد. عده ای موافق فیلترینگ و عده ای مخالف این کار. به نظر می رسد قبل از قضاوت در این رابطه تامل از یک نظرگاه کلان جامعه شناختی، منجر به بازشدن ابعاد مختلف مسئله و رهنمون شدن به پاسخ درست در حل مشکل خواهد شد.

به طور کلی پیوند و نسبت وثیقی بین فرهنگ جامعه و دستاوردهای تکنولوژیک وجود دارد. به همین دلیل تکنیک و دستاوردهای مربوطه  از آن حیث که اثرگذار بر فرهنگ جوامع هستند ، پدیده ای فرهنگی محسوب می شود. شبکه های اجتماعی موبایل هم از این قاعده مستثنی نیستند و می توان اثرات فرهنگی آن را به وضوح مشاهده کرد.

 حال مواجهه ی ما با این پدیده فرهنگی چه باید باشد؟

در تحلیل این مسئله طی کردن سه گام ضروری به نظر می رسد. در گام اول به بررسی ماهیت و ذات تکنولوژی می پردازیم، در قدم بعد تعریف خود را از فرهنگ ارایه می دهیم و در پایان نیز با تعیین نسبت بین تکنولوژی و فرهنگ به پاسخ درست در برخورد با آثار فرهنگی شبکه های اجتماعی میرسیم.

در بررسی ماهیت تکنولوژی می توان بحث را به ریشه های اجتماعی پیدایش تکنیک برگرداند. ریشه ی پیدایش تکنولوژی در نیازهای انسان است. بشر وقتی درون جمع و جامعه قرار می گیرد به دنبال تامین حوائج و براوده کردن نیاز های خود می باشد، از این رو جامعه به عنوان یک کل که هویتی مستقل از افراد دارد حاوی نظامی از نیازها می باشد که البته این نظام نیاز ها جهت دار می باشند بدین نحو که در صورت سیطره ی نیازهای عالی و روحانی بشر بر نیازهای مادی، نظام نیازهای جامعه جهت الهی خواهد داشت و در صورت توجه صرف به نیازهای مادی جهت غیر الهی پیدا خواهد کرد.

حال فارغ از جهت نظام نیازهای جامعه، تامین و ارضای این نیازها از طریق ابزار یا همان تکنولوژی صورت می گیرد و تولید تکنولوژی نیز از طریق علم میسر خواهد بود. پس از آن رو که نظام نیازها جهت دار می باشد، علم و تکنولوژی برآمده از نیازها  نیز می تواند الهی و یا غیر الهی باشد.

حال که چیستی و ماهیت تکنولوژی و فرآیند اجتماعی تولید تکنولوژی  مشخص شد، به تعریف معنا و مفهوم فرهنگ می پردازیم.

فرهنگ مجموعه ای از آداب و رسوم، سنت ها ، باورها و رفتار ها میباشد که در روح جمعی حاکم بر جامعه نهادینه شده است. فرهنگ یک کل است که  مبتنی بر مبانی هستی شناسی، انسان شناسی و معرفت شناسی حاکم بر جامعه شکل گرفته است.  به تعبیر دقیق تر در یک جمله فرهنگ فضای تنفسی اجتماع می باشد. پس به دلیل حاکم بودن مبانی معرفتی مختلف بر جوامع هویت فرهنگی هر جامعه  با جامعه دیگر متفاوت است.  

حال که معنا و مفهوم"تکنولوژی" و "فرهنگ" مشخص شد، در گام سوم به بررسی نسبت بین این دو می پردازیم.

در این راستا نکته ی قابل توجه آن است که دستاورهای علمی و تکنولوژیک یک فرهنگ مختص همان فرهنگ است به طوری که نظام نیازهای همان جامعه را ارضا خواهد کرد. بر این اساس اگر دستاوردهای علمی و تکنولوژیک یک فرهنگ وارد جامعه دیگر شود موجب بحران و نابسامانی فرهنگی می شود. از این رو فرهنگ سامان یافته فرهنگی است که علم و تکنولوژی متناسب با مبانی خود را داشته باشد و الا نابسامانی و بحران هویتی گریبان گیر آن جامعه خواهد شد. پس فرهنگ ایده آل فرهنگی است که خود مولد باشد نه مصرف کننده از سایر فرهنگ ها.

پس از تعیین نسبت بین تکنولوژی و فرهنگ، با تکیه بر نظرگاه مذکور به تحلیل مواجهه ما با شبکه های اجتماعی می پردازیم.

ورود تکنولوژی مدرن به جامعه ی سنتی ایران موجب برهم خوردن سامان فرهنگ اسلامی ایرانی و ایجاد نابسامانی بوده است. بحث های داغ درمورد فیلترینگ شبکه های اجتماعی در فضای فرهنگی جامعه خود نشان از این نابسامانی و بحران هویتی ماست. فرهنگ ما از طرفی ریشه در هویت اسلامی ایرانی دارد واز طرف دیگر متاثر از شبیخون فرهنگی غرب است. از این رو وضعیت کنونی جامعه ما در حالت التقاطی قرار دارد ولی باید توجه داشت که با وقوع انقلاب اسلامی ایران جامعه ی شیعی حرکت تمدنی خود را مبتنی بر مبانی هستی شناسی، انسان شناسی و معرفت شناسی حاکم بر جامعه و به رهبری فقیه عادل به سمت تمدن نوین اسلامی شروع کرده است و پاسخ به وضعیت التقاطی جامعه ی ایران گذار به فرهنگ اصیل اسلامی ایرانی و بنای یک تمدن نوین بوده است، تمدنی که نظام نیازهای جامعه به دلیل حاکمیت نیازهای عالی بر نیازهای دانی جهتی الهی دارد و بالتبع ابزار و تکنولوژی و علم آن هم الهی خواهد بود.

  پس برخورد ما با شبکه های اجتماعی باید مبتنی بر این حرکت تمدنی باشد. بدین نحو که شبکه های اجتماعی پدیده ای است فرهنگی و برآمده از جامعه و تمدن غرب که با ورود به فرهنگ اسلامی ایرانی موجب نابسامانی و بحران زدگی فرهنگی شده است. حال  ازآنجایی که این دستاورد تمدنی مهاجم براساس نظام نیازهای جامعه ی غرب شکل گرفته است بی شک غیریتی بین فرهنگ بومی ما و این مقوله ی فرهنگی تمدنی غرب وجود دارد؛ از طرفی وضعیت کنونی جامعه در التقاطی از فرهنگ اصیل اسلامی ایرانی و فرهنگ غریب و مهاجم غرب قرار دارد که حرکتی تمدنی در جهت تعالی و از ناخالصی به سمت خلوص پیش رفتن را شروع کرده است، در نتیجه با التفات به نکته مذکور پذیرش شبکه های اجتماعی موبایل به عنوان یک پدیده ی فرهنگی که فضای حاکم برآن در تعارض با ارزش های دینی قرار دارد ، کاری نامعقول می نماید. پس عاقلانه ترین مواجهه با شبکه های اجتماعی فیلتریگ کردن آنها می باشد، البته  به شرطی که فرهنگ سازی مناسب در این زمینه صورت گیرد و در گام بعد به عنوان یک فرهنگ مولد( نه مصرف کننده) ، دستاوردی فرهنگی که برآمده از نظام نیازهای یک جامعه دینی و متناسب با فرهنگ اصیل و  بومی خودمان باشد جایگزین این پدیده ی غربی و بحران زا کنیم. در این صورت است که جامعه ما به سامان یافتگی فرهنگی در جهت تعالی و پیشرفت و بالتبع کسب هویت اسلامی ایرانی مان نزدیکتر خواهد شد.

 





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
دوشنبه 10 آذر 1393 08:16 ب.ظ
ما باید قواعد دوره مدرن را بپذیریم ... و یکی از آن ها تکنولوژی است فقط با پذیرش این قواعد است که می توان دوره مدرن را شکست داد چرا که چون ما در عالم مدرنیم پس به قواعدش نیز دچار و مجبوریم.
شهید مطهری تحت عنوان بررسی نظام و سازمان روحانیت به نقد این نظام می پردازد یکی از نقد های مطهری به نظام روحانیت این است که: آنچنان در مباحث منطقی و استدلالی غرق شده اند که نگاهشان به مسائل کشور نگاهی انتزاعی شده است به گونه ای که با قضایای اجتماعی برخوردی صرفا عقلانی دارند و این غلبه عقلانیت به گونه ایست که برخورد ایشان با قضایای اجتماعی منطبق با واقعیات جامعه نیست و به همین دلیل با جامعه ارتباط برقرار نمی کنند و تجویز های غلطی برای حل مشکلات به جامعه می دهند.
به نظر می رسد این گروه تا حدودی دید آرمان گرایانه شان غلبه پیدا کرده ...

به نظر حقیر در شرایط فعلی فیلترینگ شبکه هایی مثل وایبر آنقدر به ضرر ماست که نمی توانیم تصورش را هم بکنیم کافی است یکبار فضای شکل گرفته در فیس بوک و یوتیوب (که فیلتر هستند) را با فضای گوگل پلاس و اینستاگرام مقایسه کنیم تا بفهمیم تنها دستاورد ما از فیلتر، حذف بچه های مذهبی و حزب اللهی از شبکه های اجتماعی و تقدیم کامل عرصه به طرف مقابل بوده است فضای کثیف یوتیوب که اهانت های رکیک به پیامبر (ص) مثل نقل و نبات ریخته توش رو مقایسه کن با گوگل پلاسی که زمانی شاهین نجفی جسارت کرد همه فقط ریخته بودن تو پیجش و پیجش شده بود جلسه لعن و ذکر صلوات و 70 تا 80 در صد مطالب صفحه داغ گوگل شده بود حمایت از امام هادی (ع) ...
یا مثلا صفحه اینستاگرام احمد خمینی رو نگاه کن پسر سید حسن خمینی ... با وجود این که خود پسره حسن خمینی سبزی هستش ... انقدر گفتن چرا عکس آقا و رهبر رو نمی ذاری تو اینستاگرامت که مجبور شد بالاخره یه پست بذاره و الان هم یکی از بیشترین پست هاش که لایک خورده همون پست عکس آقا هستش.

اگه ما فیلتر می کردیم و نمی شد از فیلتر رد شد من با نظرت موافق بودم ... اصلا چه بسا یاهو رو هم فیلتر می کردیم اما ...
خلاصه کلی حرف دارم باهات که می مونه برای بعد...
حقیقتا خیلی دوست دارم ... دعام کن ... و کتاب شازده کوچولو رو هم بخون

یا علی
دوشنبه 10 آذر 1393 08:15 ب.ظ
سلام بر آقا محسن گل

راستش به این پست شما نقد دارم:

فرموده ای: «دستاورهای علمی و تکنولوژیک یک فرهنگ مختص همان فرهنگ است به طوری که نظام نیازهای همان جامعه را ارضا خواهد کرد.»

پس چرا وبلاگ داری؟ عزیز دل!

شما طوری نوشتی که کل تکنولوژی رو رد می کنی ... اما من فکر می کنم: غرب یک «کل فاسد» با «اجزاء خوب» است این «اجزاء خوب» در نظاماتی فاسد و سلطه جویانه و غیر الهی قرار گرفته اند تا در مجموع «کل فاسد»ی را ایجاد کنند که ما با آن مشکل داریم و به آن نظام طاغوت می گوییم.
این که تکنولوژی پیوست فرهنگی دارد حرفی صحیح است اما واقع بینی ایجاب می کند که ما بپذیریم که در «عالم مدرن» زیست می کنیم و عالم مدرن اقتضائات خاص خودش را دارد ما برای مبارزه با عالم مدرن و خارج شدن از این عالم هیچ چاره ای نداریم جز زیستن در عالم مدرن و یافتن پاسخ های خروج از این عالم با قواعد خودش.
بنابراین مواجهه و مبارزه ما با عالم مدرن نیز باید از طریق پذیرش قواعد این عالم و بازی کردن در چارچوب فنی همین قواعد باشد تا بتوانیم ابتدا چارچوب محتوایی را بشکنیم و بعد به مرور چارچوب فنی جایگزین را وارد کنیم تا بتوانیم دوره گذار را به سمت خروج از این عالم طی کنیم چرا که با عدم پذیرش این قواعد ما هیچ چیزی جز «هیچ» نخواهیم بود و اساسا وجود نخواهیم داشت تا بتوانیم بگوییم حال چگونه باشیم؟
فکر کن متخصصان صنایع دفاعی ما می گفتند که ما تکنولوژی نمی خواهیم ... پس الان مطمئن باش ما نبودیم و ما برای وجودمان نیازمند تکنولوژی هستیم.
در عرصه فرهنگی هم فقط تصور کن اگر صدا و سیما نبود مطمئن باش الان انقلابی هم نبود ...
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.


آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :